Zirudèla , ai é al Carlén
ch’l é un giurnèl da birichén
parché al dîṠ zêrti buṠî
da fèr vgnîr drétt i cavî.
A giudézzi ed ste giurnèl
tótt i mâsti i én criminèl,
i én ninén degenerè,
i én tótt quant moramazè
ch’i fan pòra a tótti äl dòn
séppni vâc opûr madòn.
Ló al métt sänpr a mèl parté
tótti äl dòn ch’i an maré
e ti mena gran scalpore
per l’offesa del pudore.

Par spieghèrv al mî giudézzi
anc a cåsst d un sacrifézzi
a v dirò la veritè
int al fât qué żå purtè,
dimustrànd che Scarabèl
al n é brîṠa cal purzèl
che al crunéssta guastamstîr
al le vlé fèr cunparîr,
e che invêzi fó la Flavia
che con mossa poco savia
par la sô riputaziån
al le fé méttr in parṠån;
ma ecco qué cómm stà l afèri
ch’l é un pôc fòra dl urdinèri.

L é Vitòri un bèl żuvnòt
inpieghè int un banc dal lòt,
pén ed vétta, pén d calûra
e con l’ôca sänper dûra;
tótt i dé ló al và ai żardén
a zarchèr di bistichén
e a truvèr môd e manîra
par sfughèr l’ôca ch’la i tîra.

In mancanza ed cûl o d fléppa
ló as cuntänta anc d una péppa,
mo par dîr såul quall ch’l é vaira
l à un gran dàbbel par la paira
e s’al vadd chi bî culón
ch’i fan vgnîr a cô i fitón
ló al s arschèlda int un môd tèl
ch’an pôl pió tratgnîr l uṠèl
e biṠåggna ch’al le dṠmôrza
o pr amåur opûr par fôrza.

L’é la Flèvia una spuṠlòta
che a un bån câz la sà tgnîr bòta,
e ch’la måsstra un pèr ed tatt
fâti apòsta pr äl pugnàtt,
e con molta tracotanza
un gran cûl fòra urdinanza.
L’à dû ución d un culåur vèg
che s’la t guèrda at sfióbba äl brèg,
l’à una båcca ch’l’é un stanpén
fât a pòsta pr i buchén,
int äl såu man una capèla
stà cm un cínno in cuzidrèla.

Par finîr la descriziån
ed ste bèl pèz ed figån,
a v dirò ch’l’é un’infarmîra
e ch’l’à sänper quèl ch’ai tîra.

Il fatale cancello (oggi) dove si incrociarono i primi sguardi

Scarabèl  una matéṅna
stèva a gôder l’ariaréṅna
ai Żardén,  lé dal rastèl
e as tgnêva strécc l’uṠèl,
che par vézzi o tentaziån
l êra dûr pió d un bastån;

Flèvia pâsa in cal mumänt
col sô bèl cûl provocànt,
e la i dà un’ucè asaséṅna
pròpri in vatta al’ucaréṅna,
cómm a dîr: «Såtta a cla brèga
an i é zêrt vójja ed lumèga!».

Scarabèl mò, ch’as n é adè
dal mutîv d cla bèla ucè,
drî ai và, e apanna l é
par vultèr drî dal salé
al la fairma e ai dîṠ: «Buon giorno,
cosa mai cerca qui intorno?
Scusi sa, ma mi è sembrato
che lei m’abbia un po’ guardato».
«Sa, io sono un’infermiera,
e guardavo che cos’era
cal bagâi lé ch’al s infièva
e che quèṠi ai stiupèva;
sèl, a fôrza ed stèr al Ṡbdèl
as finéss pr inparèr quèl».

«Mo davvero? O me beato,
che son proprio capitato
int na dòna che al mî mèl
la capéss a våul d uṠèl!
S’an i dspièṠ, là nel boschetto
dritto in mano glielo metto,
bâsta såul ch’la n èva pòra,
che int un spéll a i al tîr fòra».
Ciacarànd in sta manîra
e l uṠèl sänper pió ai tîra
i arivénn alla cascata
piena d’ombra profumata,
e i s miténn int un sedélli
fât apòsta pr un idélli.

«Bän, duv êla st’infiaṠån»,
la fà lî, «fòra, ch’a vdän!
Quasst é zêrt, l é un pô al mî mstîr,
ed Ṡgunfièr zêrt lavurîr,
e se mâi l à fât matêria
l’é una cûra lónga e sêria:
andän, dånca, ch’al se spéccia,
che la côsa dvänta schéccia».
In cal mänter ch’la dscurêva,
Flèvia tótta s arscaldèva,
la s muvêva  pîz d na béssa,
cunpâgn’ón ch’l èva la péssa.

Viturién , prâtic dla mòsa,
int un spéll tôl fòra incôsa
e al dà dl’âria a un monumänt
ch’l é pió gròs d un miuramänt,
lóng dîṠ dîda e una bajòca,
ch’al pèr pròpri al còl d un’ôca.

Flèvia un pôc ed sâs la rèsta,
pò coi ûc’ fòra dla tèsta
la fà un vêrs: «Odío, am vén mèl
a guardèr ste bèl uṠèl:
che capèla, che marón,
quasst l é pròpri al rà di ucón!

La mî fîga la srêv daggna
ed st uṠèl: mo s’al m inpraggna?
S’t an vè brîṠa dänter pèra,
té t um stianc tótta l’uvèra;
mo t an vè pió vî d’ed qué,
sé, st uṠèl a m al cócc mé!
Vén mò qué, mî bèl Vitòri,
câzmel däntr int al zibòri».

Int un lanp Flèvia la s gîra
e la dscrûv al cûl  ch’ai tîra,
un cûl sänza discusiån,
un bèl cûl da espuṠiziån
e fagànd di zîg, di rói,
l’ûrla fôrt: «Odío, a m inmói,
s’t an fè prèst mî Scarabèl
a Ṡgnachèr dänter l uṠèl!».

Viturién con mòsa bèla
al se spûda int la capèla,
con libéddin, sänza scûṠ
ed cal cûl al plócca  al bûṠ,
pò con fôrza da inspirtè
al prinzéppia l’inculè.

La fà un vêrs la Flèvia: «Aiuto,
metti ancora un po’ di sputo,
parché a sént che con l arblån
t am arvén tótt al pustrån!
Fà pianén, odío, GeṠó...!».
E Vitòri: «Èt détt t î vgnó? ».
«Nå, spénnż pûr, mo con manîra,
ch’ai ò anc la fîga ch’tîra,
e in mancanza ed pistulén
a m téggn fèr un didalén.
Odío mé, và là, spénnż pûr,
oh Madòna, cum l é dûr!
Ah vigliâc, a sån drî a vgnîr!
Crésst, ajût, t am fè murîr!».

Gaitanén al puliṠmàn,
che ai Żardén l êra ed faziån
pròpri a cl’åura, pr al mèl d panza
l êra drî a fèr n’istanza
al suo re, proprio nei cessi
del boschetto o lì nei pressi
e, cme un tûrc, Crésst al biastmèva
che la chèrta  pió an truvèva.

Quand al sént ciamèr «Aiuto!»
pió d trai vôlt in un minuto,
as fà fôrza pr an scurżèr
e par psair méi ascultèr,
e defâti al sént a dîr:
«Crésst, ajût, t am fè murîr!».
Un stricòt, e al strånz al tâja
cómm se al cûl fóss na tanâja,
s tîra in fûria só i bragón
inmardàndes i marón
e pò vî ch’al và ed vulè
dala banda dla caschè .

Al spetâcuel ch’as preṠänta
al n é zêrt prîv d eleganza:
stà la Flèvia puvrinéṅna
mèża môrta int la banchéṅna,
Ṡmôrta pîz d un pan lavè
col fiè gròs e i ûc’ asrè .
Scarabèl int un cantån
al se stà Ṡmardànd l arblån,
e ai dîṠ: «Cus’èt magnè?
T fè una pózza ch’tôl al fiè!».

Stréssia in tèra Gaitanén
cm un selvâg’ däl Filipén,
e pò as lîva só a dû pâs
da chi dû ch’i avànzn ed sâs.
«Bene, bene, vi ho ciapato,
giovinotto scapestrato,
che mostrate alla signora
l’ucaréṅna mèża fòra;
a guardèr zêrt lavurîr
i é da bån chèṠ ed murîr,
a capéss parché sta dòna
s arcmandèva ala Madòna.
Qui, lo giuro sul mio onore,
c’è l’offesa del pudore».

«Ma credevo» al fà Vitòri
«che a tirarlo solo fuori
an fóss brîṠa quel delitto
che in galera mena dritto.
Pò la cåulpa la n é mî,
mo l’é stè la sarturî
che int la fassa à méss di ptón
ch’i s avérren ón a ón.
Scusi sa, signor agente,
non ho fatto proprio gnente».

«Bâsta, bâsta, pôchi tâni,
a in dscur-rî col capitâni,
alle scuse non ci tengo,
parlerete con l’arengo;
competente è la Questura
e fors’anche la Pretura.
Via con me, däntr in Palâz,
èt capé, tèsta de câz?

E lî, sgnåura, ch’l’à avó pòra
int al vàddrel tirèr fòra,
la s pôl métter bän sicûra
ch’an i é pió d’avair paura,
che ste pèz ed birichén
s’al tôl fòra al pistulén,
mé, parôla ed puliṠmàn,
a i al guant con äl mî man
e a l fécc däntr immantinente,
sto bel pezzo di fetente;
in st mumänt, a i al dégg mé,
rappresento il Papa e il Re».

Ècco qué spieghè cum fó
che al crunéssta l à cardó
a tótt quall che Gaitanén
l à cuntè a quî dal Carlén,
e la véttima, Vitòri,
fà la móffa in recluṠòri,
e la pulla  che ha salvato
il decoro minacciato
da un senpâtic pèz d uṠèl
al srà fât prèst capurèl.

Quassta l’é la veritè
tótta bän documentè,
mo s’la n v pièṠ e s’la n é bèla
pardunèm la zirudèla.